iconen van de post

1978 Introductie postcode
René van Raalte , Gert Dumbar
Introductie postcode Ter ondersteuning van de campagne om de postcode voor algemeen gebruik bij het publiek te introduceren, brengt PTT Post in 1978 een speciale postzegel uit.
Samen met Gert Dumbar ontwerpt René van Raalte twee zegels met 'vriendelijke', schrijvende handen. Hiermee willen zij benadrukken dat de postcode niet alleen voor het zaken- en bedrijfsleven is, maar voor iedereen die schrijft en post verstuurt.
Op beide zegels staat het woordmerk "postcode" afgebeeld, dat speciaal voor de introductiecampagne is ontworpen. De typografie van dit ontwerp is gebaseerd op de tanding van een postzegel.

eigenschappen materiaal fosforescerend papier
techniek rasterdiepdruk
afmeting 2,5 x 3,4 x 2,5
type synthetische gom
druk Koninklijke Joh. Enschedé, Haarlem
waarde 40 cent
in gebruik vanaf 1978
oplage 70.000 vellen

René van Raalte

René van Raalte wordt in 1946 in Amsterdam geboren. Na zijn studie aan de Gerrit Rietveld Academie heeft hij een aantal jaren voor Tel Design gewerkt. In 1979 begint Van Raalte zijn eigen bureau: Van Raalte Ontwerpers.

Vanaf 1995 wordt Van Raalte partner van het ontwerpbureau BRS Premsela Vonk. Dit bureau richt zich naast grafische vormgeving op (binnenhuis) architectuur en industriële vormgeving en het samenspel van deze drie disciplines. BRS Premsela Vonk gaat in 1999 over in het nieuwe bureau Eden Design & Communication.

Van Raalte heeft onder meer in opdracht gewerkt van verschillende musea, overheidsinstellingen en de NS.


Gert Dumbar

Gert Dumbar wordt op 16 mei 1940 in Jakarta (Indonesië) geboren. Aan de Haagse academie volgt hij de opleiding tot schilder waarna hij in Londen aan het Royal College of Art de opleiding tot vormgever volgt.

Dumbar is vanaf 1967 werkzaam voor het ontwerpbureau Tel Design. In 1977 richt Dumbar zijn eigen bureau op onder de naam Studio Dumbar.

Studio Dumbar werkt voor zowel nationale als internationale opdrachtgevers uit het bedrijfsleven, het culturele circuit, voor de overheid en voor non-profit organisaties.


schetsen Ontwerpschetsen van René van Raalte en Gert Dumbar voor de postcode introductie-zegel uit 1978.

   

Postcode-commercials Postcode
1978

Video bestand alleen in de Flash site te bekijken. Postcode, gebruik 'm goed
1978

Video bestand alleen in de Flash site te bekijken. Postcode, gebruik 'm goed (2)
1978

Video bestand alleen in de Flash site te bekijken.

over de vormgeving
1970 tot 1980
In de periode 1970-1980 groeit de PTT sterk. De bevolkingsgroei, technische ontwikkelingen en veranderende eisen van de klant zorgen ervoor dat zowel het aantal verzonden poststukken als de nieuwe aansluitingen van telefoons in groten getale toenemen. Deze groei heeft gevolgen voor het vormgevingsbeleid van de PTT, dat onder het bewind van Van Haren een moderne invulling krijgt.

De postzegels van na 1970 vertonen een breed scala aan ontwerpen met elk jaar weer een ander uiterlijk. Fotografie, typografie, striptekeningen, computerillustraties en informatie geven een duidelijk beeld van de pluriformiteit van de grafische vormgeving in Nederland. Voorop staat de kwaliteit van het ontwerp, wat in feite in het verlengde ligt van Van Royens idee van schoonheid ten behoeve van de samenleving.

Naast de postzegels (en de daarbij behorende eerste-dagenveloppen) zijn er in deze tien jaar veel grafische uitingen van de PTT die door de DEV worden begeleid. Te denken valt aan jaarverslagen, jaarboeken, agenda's, kalenders, postzegeljaarboekjes, telefoonboeken, verschillende tijdschriften van de PTT, bijzondere publicaties zoals het EKP-boek en na 1981 alle grafische uitingen van de bedrijfsstijl. In al deze producten zien we de ontwikkelingen terug die zich in de grafische vormgeving in Nederland hebben voorgedaan: zeer afwisselend, van strak, geconstrueerd, naar vrij en expressief, ook afhankelijk van het product.

Voor de hele PTT wordt nieuw standaardmeubilair - kantoorstoelen, kasten en beeldschermtafels - ontwikkeld. Zowel voor Telecom als voor Post wordt een nieuw verwijsbordensysteem gemaakt: rode en groene straatborden die de richting aangeven naar de dichtstbijzijnde postkantoren of openbare telefooncellen.

Wat PTT Post betreft wordt de nieuwe enkelvoudige brievenbus van het ontwerperscollectief Ninaber/Peters/Krouwel uitgebracht en ontwerpt Frans de la Have, die ook het nieuwe standaardmeubilair voor de PTT ontwerpt, een bestellerswagentje.

In 1976 volgt R.D.E. (Ootje) Oxenaar Van Haaren op als esthetisch adviseur. K&V wil zich onder leiding van Oxenaar beter binnen het bedrijf profileren.


post & maatschappij
1970 tot 1980

In de jaren zeventig heeft de post nog steeds te maken met negatieve exploitatiesaldi. De regering laat naar aanleiding van deze exploitatiesaldi een onderzoek verrichten naar de doelmatigheid van het postbedrijf. Dit onderzoek bevestigt de vermoedens van de bedrijfsleiding waardoor deze gestimuleerd is om eind jaren zeventig een commercieler beleid te gaan voeren. Ook wordt in dit decennium de postcode geintroduceerd.



Net als in de jaren zestig heeft de post in het daaropvolgende decennium te maken met negatieve exploitatiesaldi. De bedrijfsleiding tilt hier zwaar aan: zij beschouwt het postbedrijf in steeds mindere mate als een overheidsdienst 'ten algemenen nutte' en neigt naar een commercieler beleid.

Geirriteerd over de opeenvolgende tariefsverhogingen en de negatieve exploitatiesaldi laat de Tweede Kamer eind jaren zestig een onderzoek instellen naar de doelmatigheid van de post. Het onderzoeksbureau stelt vast dat de geleverde arbeidsprestaties alle lof verdienen en dat de arbeidsnormen op een acceptabel niveau liggen. Bovendien streeft men naar zuinigheid en vergroting van de 'kleine doelmatigheid'. Het onderzoeksbureau gebruikt bewust deze term. Wil de post haar verlies wegwerken, dan is het noodzakelijk het doelmatigheidsstreven breder op te vatten dan alleen de zorg voor efficiency. Voor de bedrijfsleiding betekent dit alles in 1968 weinig nieuws: het rapport bevestigt haar visie. In de periode van 1970 tot 1980 voert PTT haar commerciele plannen door. PTT levert niet langer standaardproducten tegen standaardprijzen, maar snijdt de producten en prijzen toe op de klantengroepen. Zo maakt de post onderscheid tussen de consumptieve en de zakelijke markt. Deze segmentatie maakt het ook mogelijk om het promotiebeleid doelgerichter en daarmee efficienter te maken.

In 1977 introduceert PTT de postcode. De postcode maakt het mogelijk om zowel op plaatsnaam als op wijk automatisch te sorteren. Tegenwoordig zijn de sorteermachines zo geavanceerd dat ook op huisnummer wordt gesorteerd.


  bron: www.iconenvandepost.nl
© TNT Post