iconen van de post

1976 cijferzegels
Wim Crouwel
cijferzegels In 1976 verschijnen de cijferzegels naar ontwerp van Wim Crouwel. De elf postzegels van deze nieuwe serie hebben diverse waarden en zijn in verschillende kleuren uitgevoerd. De cijferzegels van Crouwel volgen de cijferzegels van Jan van Krimpen uit 1946 op.

eigenschappen materiaal fosforescerend papier
techniek rasterdiepdruk
afmeting 2,53 x 2,08 x 2,53
druk Koninklijke Joh. Enschedé, Haarlem
waarde 5 cent
in gebruik vanaf 1976

Wim Crouwel

De ontwerpen van Wim Crouwel zijn functioneel en esthetisch van aard. Een goed voorbeeld daarvan zijn de Cijferzegels van zijn hand. Ondanks zijn systematische aanpak blijven zijn ontwerpen persoonlijk. Samen met vier andere ontwerpers richtte Crouwel ontwerpbureau Total Design in Amsterdam op, waar hij tot 1985 werkte.

Twee belangrijke opdrachtgevers van Wim Crouwel waren het Van Abbemuseum in Eindhoven en het Stedelijk Museum in Amsterdam. Crouwel ontwierp affiches en catalogi en richtte tentoonstellingen in. Ook ontwierp hij enkele lettertypen, waarvan de bekendste de 'New Alphabet' uit 1967 is.


schetsen Ontwerpschetsen van Wim Crouwel voor de cijferzegels uit 1976.

 

Meervoudige opdracht

Meervoudige opdracht
Voor het ontwerpen van de nieuwe reeks cijferzegels geeft de PTT opdracht aan drie verschillende ontwerpers: Gerrit Noordzij, Willem Sandberg en Wim Crouwel. Als de ontwerpen af zijn spreekt de Dienst Esthetische Vormgeving (DEV) van de PTT een duidelijke voorkeur uit voor het postzegelontwerp van Willem Sandberg. De hoofddirecteur Post en de directeur-generaal van de PTT, die ook invloed uitoefenen op de keuze van de postzegels, waarderen ook de postzegels van Sandberg. Alleen zij zijn wel van mening dat het persoonlijke, levendige karakter van de reeks van Sandberg niet tegemoet zou komen aan de behoefte van het grote publiek: 

"Gezien de hoge kwaliteit van de vormgeving zouden wij over dit bezwaar willen heenstappen, ware het niet dat er een even voortreffelijk voorstel op tafel ligt dat wél aan de eis tot meer zakelijke vormgeving voldoet." Dit was het ontwerp van Wim Crouwel. De DEV bleek gevoelig voor de argumentatie van de bedrijfsleiding, want in 1976 verschijnt de nieuwe cijferreeks van Crouwel.


Meervoudige opdracht


over de vormgeving
1970 tot 1980
In de periode 1970-1980 groeit de PTT sterk. De bevolkingsgroei, technische ontwikkelingen en veranderende eisen van de klant zorgen ervoor dat zowel het aantal verzonden poststukken als de nieuwe aansluitingen van telefoons in groten getale toenemen. Deze groei heeft gevolgen voor het vormgevingsbeleid van de PTT, dat onder het bewind van Van Haren een moderne invulling krijgt.

De postzegels van na 1970 vertonen een breed scala aan ontwerpen met elk jaar weer een ander uiterlijk. Fotografie, typografie, striptekeningen, computerillustraties en informatie geven een duidelijk beeld van de pluriformiteit van de grafische vormgeving in Nederland. Voorop staat de kwaliteit van het ontwerp, wat in feite in het verlengde ligt van Van Royens idee van schoonheid ten behoeve van de samenleving.

Naast de postzegels (en de daarbij behorende eerste-dagenveloppen) zijn er in deze tien jaar veel grafische uitingen van de PTT die door de DEV worden begeleid. Te denken valt aan jaarverslagen, jaarboeken, agenda's, kalenders, postzegeljaarboekjes, telefoonboeken, verschillende tijdschriften van de PTT, bijzondere publicaties zoals het EKP-boek en na 1981 alle grafische uitingen van de bedrijfsstijl. In al deze producten zien we de ontwikkelingen terug die zich in de grafische vormgeving in Nederland hebben voorgedaan: zeer afwisselend, van strak, geconstrueerd, naar vrij en expressief, ook afhankelijk van het product.

Voor de hele PTT wordt nieuw standaardmeubilair - kantoorstoelen, kasten en beeldschermtafels - ontwikkeld. Zowel voor Telecom als voor Post wordt een nieuw verwijsbordensysteem gemaakt: rode en groene straatborden die de richting aangeven naar de dichtstbijzijnde postkantoren of openbare telefooncellen.

Wat PTT Post betreft wordt de nieuwe enkelvoudige brievenbus van het ontwerperscollectief Ninaber/Peters/Krouwel uitgebracht en ontwerpt Frans de la Have, die ook het nieuwe standaardmeubilair voor de PTT ontwerpt, een bestellerswagentje.

In 1976 volgt R.D.E. (Ootje) Oxenaar Van Haaren op als esthetisch adviseur. K&V wil zich onder leiding van Oxenaar beter binnen het bedrijf profileren.


post & maatschappij
1970 tot 1980

In de jaren zeventig heeft de post nog steeds te maken met negatieve exploitatiesaldi. De regering laat naar aanleiding van deze exploitatiesaldi een onderzoek verrichten naar de doelmatigheid van het postbedrijf. Dit onderzoek bevestigt de vermoedens van de bedrijfsleiding waardoor deze gestimuleerd is om eind jaren zeventig een commercieler beleid te gaan voeren. Ook wordt in dit decennium de postcode geintroduceerd.



Net als in de jaren zestig heeft de post in het daaropvolgende decennium te maken met negatieve exploitatiesaldi. De bedrijfsleiding tilt hier zwaar aan: zij beschouwt het postbedrijf in steeds mindere mate als een overheidsdienst 'ten algemenen nutte' en neigt naar een commercieler beleid.

Geirriteerd over de opeenvolgende tariefsverhogingen en de negatieve exploitatiesaldi laat de Tweede Kamer eind jaren zestig een onderzoek instellen naar de doelmatigheid van de post. Het onderzoeksbureau stelt vast dat de geleverde arbeidsprestaties alle lof verdienen en dat de arbeidsnormen op een acceptabel niveau liggen. Bovendien streeft men naar zuinigheid en vergroting van de 'kleine doelmatigheid'. Het onderzoeksbureau gebruikt bewust deze term. Wil de post haar verlies wegwerken, dan is het noodzakelijk het doelmatigheidsstreven breder op te vatten dan alleen de zorg voor efficiency. Voor de bedrijfsleiding betekent dit alles in 1968 weinig nieuws: het rapport bevestigt haar visie. In de periode van 1970 tot 1980 voert PTT haar commerciele plannen door. PTT levert niet langer standaardproducten tegen standaardprijzen, maar snijdt de producten en prijzen toe op de klantengroepen. Zo maakt de post onderscheid tussen de consumptieve en de zakelijke markt. Deze segmentatie maakt het ook mogelijk om het promotiebeleid doelgerichter en daarmee efficienter te maken.

In 1977 introduceert PTT de postcode. De postcode maakt het mogelijk om zowel op plaatsnaam als op wijk automatisch te sorteren. Tegenwoordig zijn de sorteermachines zo geavanceerd dat ook op huisnummer wordt gesorteerd.


  bron: www.iconenvandepost.nl
© TNT Post